Bản quyền hình ảnh Getty Images Image caption Việt Nam còn cần làm nhiều thứ để cuộc sống nhân dân tốt lên

Việt Nam đang đứng trước những triển vọng "rất lớn" để tạo nên những biến chuyển "ngoạn mục", làm thế giới "kinh ngạc" trong những năm tới, một chuyên gia và nhà cố vấn về chính sách của Việt Nam từ một học viện chính sách công từ Singapore được báo chí Việt Nam trích thuật hôm 01/05/2020, nói.

Sau dịch Covid-19: Cơ hội chuyển hướng cho công nghiệp Việt Nam

Bữa tiệc kinh tế và gọng kìm TQ với VN

Biển Đông: Ai sẽ liên minh và hậu thuẫn Việt Nam?

Liệu Việt Nam lại trễ chuyến tàu vào tương lai?

"Công cuộc cải cách trong hơn 3 thập kỷ qua đã nâng tầm khai sáng và khả năng phối thuộc - cộng hưởng của Việt Nam lên rất nhiều. Vì vậy, Việt Nam đang đứng trước những triển vọng rất lớn để tạo nên những biến chuyển ngoạn mục, làm thế giới kinh ngạc trong những năm tới", PGS. TS. Vũ Minh Khương, từ trường Chính sách công Lý Quang Diệu (thuộc Đại học Quốc gia Singapore), được báo mạng Trí Thức Trẻ của Việt Nam dẫn lời.

Theo ông Vũ Minh Khương, kể từ khi cải cách bắt đầu, chưa bao giờ Việt Nam được chú ý "với thái độ vị nể" như hiện nay và để Việt Nam phát triển tốt và mạnh thời gian tới đây, ông đề nghị đổi mới tầm nhìn của nhiều chủ thể, tập đoàn kinh tế từ quốc nội sang khu vực, cũng như 'hiến kế' thành lập một Hội đồng 'tiếp nhận sáng kiến cải cách xây dựng Việt Nam' với tầm nhìn tới 2045 do 'Trung ương và Quốc hội' chủ trì.

"Người tham gia hội đồng này không cần có vị trí trong hệ thống chính trị để đảm bảo khách quan, họ chỉ cần có uy tín về phẩm chất, trình độ là được.

"Hội đồng này sẽ đánh giá các sáng kiến gửi đến, phân tích và trao đổi với Trung ương Đảng, Quốc hội, và Chính phủ các sáng kiến khả thi nhất. Hội đồng sẽ có báo cáo định kỳ hàng năm hoặc sáu tháng cho toàn dân. Nếu chúng ta thành công, lịch sử sẽ ghi lại nỗ lực này như một Hội Nghị Diên Hồng," ông Khương được tờ báo mạng của Việt Nam trích thuật thêm quan điểm.

Bản quyền hình ảnh Getty Images Image caption Hội nhập với quốc tế là xu hướng không thay đổi

'Đầy hứng khởi, cảm xúc'?

Trả lời BBC News Tiếng Việt xoay quanh một số vấn đề về phát triển của Việt Nam, nhân ý kiến trên, hôm 01/5 hai nhà phân tích, quan sát chính sách kinh tế, chính trị, xã hội Việt Nam từ Hà Nội, đưa ra nhận xét của mình.

Phó Giáo sư Phạm Quý Thọ (Học viện Chính sách & Phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư): Tiến sỹ Vũ Minh Khương cũng là một thành viên của Tổ Tư vấn Kinh tế cho Thủ tướng Chính phủ.

Ông có cơ sở nhất định để nêu ý kiến như vậy. Các tập đoàn, công tư nhân cần đóng vai trò lớn hơn trong phát triển các ngành kinh tế mà họ có mũi nhọn.

VinGroup mở rộng sang khu công nghiệp, chế xuất v.v... cũng hợp lý.

Tiến sỹ Hà Hoàng Hợp (Viện Nghiên cứu Đông Nam Á, Iseas - Singapore): Bài của TS Vũ Minh Khương mang đầy xúc cảm và hứng khởi phát triển cho thời kỳ hậu COVID-19 của Việt Nam.

Khi đọc ba khuyến nghị của ông Khương, tôi thấy trong đó cũng chứa đựng hứng khởi khá mạnh: điểm một, ông Khương nói đến hoạt động phát ngôn ngoại giao nên được đổi mới thêm. Điểm thứ hai, là đề xuất để cho Vingroup xây dựng các khu công nghiệp cho cả khu vực và rộng hơn nữa - điểm này thì thực tế đã được chính Vingroup tuyên bố gần đây, với dự kiến đón đầu xu thế các doanh nghiệp nước ngoài sẽ rời Trung Quốc, vào Việt Nam làm ăn. Điểm thứ ba, là lập ra một bộ phận tiếp nhận và xử lý ý kiến của mọi người về làm thế nào để Việt Nam phát triển "thần kỳ".

Về điểm một của Phó Giáo sư Vũ Minh Khương, có lẽ đổi mới về thủ tục phát ngôn, nội dung và hình thức phát ngôn... là cần thiết. Ở điểm này, PGS Khương nhấn mạnh thêm về các đổi mới toàn diện về kinh tế, mà chưa có dịp nêu cụ thể hơn. Tôi hiểu rằng nếu nói về chủ đề này, sẽ rất dài.

Bản quyền hình ảnh Getty Images Image caption Nhiều người lạc quan về triển vọng Việt Nam

Với điểm thứ hai, chỉ nói về Vingroup không thôi, thì thoạt đọc, thấy khá lạ! Có thể đoán rằng ông Khương muốn nhấn vào chỗ Việt Nam nên trở thành công xưởng của khu vực và thế giới, sau COVID-19 chăng? Nếu là thế, thì mong muốn của ông Khương (và của nhiều người khác) có rủi ro lớn, cơ hội thì không lớn. Rủi ro lớn là ở chỗ Việt Nam đang rất thiếu nhân công có chất lượng, để có nhân công này, cần có hệ thống dạy nghề hoàn toàn khác với cái gì Việt Nam có cho đến nay, và cần có ít nhất 3 năm nữa, sau khi có hệ thống đào tạo nghệ hiện đại, phù hợp, thì mới cho ra được một lượng nhân công thích hợp (không chỉ là công nhân, mà còn là kỹ sư, các cấp quản lý, tài chính, kinh doanh...).

Bản quyền hình ảnh Getty Images Image caption Cái mới, cũ xen lẫn trong xã hội Việt Nam

Không chắc sau khi các doanh nghiệp nước ngoài rút khỏi Trung Quốc, thì họ sẽ muốn vào Việt Nam.

Tôi thấy từ trước thời COVID, hơn 200 doanh nghiệp nước ngoài định rời Trung Quốc, họ đã khảo sát mấy nước lân cận, trong đó có Việt Nam, thì chỉ có một doanh nghiệp cho biết họ có thể xem xét chuyển một phần sản xuất vào Việt Nam, khi họ rời bỏ Trung Quốc.

Về kinh tế, Việt Nam không nên, và rất khó có thể trở thành một thứ "công xưởng" của thế giới được! Bây giờ không phải là thập kỷ 1970, 1980 của thế kỷ trước! Sau COVID-19, chắc rằng toàn cầu hóa sẽ có các hình thái mới, các chuỗi giá trị và các chuỗi cung ứng sẽ thay đổi mạnh mẽ, nếu không xem kỹ, thì có khi dựng "công xưởng" lên là sẽ thua!

Về điểm thứ hai này, tôi cho rằng ông Khương chỉ phác thảo vậy thôi, chứ chắc ông ấy còn nhiều điều muốn nói.

Điểm thứ ba, PGS Vũ Minh Khương nói về tiếp nhận ý kiến của mọi người, mọi giới; và quốc hội Việt Nam nên có một nơi tiếp nhận và xử lý, đưa các ý kiến khả thi vào chính sách, vào thực tế. Điểm này thực sự vô cùng thú vị, cần thiết và quan trọng.

Chắc ý của PGS Khương, khi chọn quốc hội Việt Nam, chứ không chọn chính phủ, hay Đảng Cộng sản Việt Nam, là có ý nhấn mạnh đến việc từ các ý kiến, đưa thành các điểu khoản trong hiến pháp, thành các bộ luật, các phần của các bộ luật... rồi thông qua và đưa vào cuộc sống.

Thực tế, một bộ phận tiếp nhận ý kiến như thế đã tồn tại từ 2008, ở cả quốc hội các nơi khác, liên quan đến quy trình ra văn bản quy phạm pháp quy.

Bản quyền hình ảnh Getty Images Image caption Thuận lợi, khó khăn cũng từ dân số

Mỗi dự thảo văn bản quy phạm pháp quy đều có một thời gian để cho mọi người cùng đọc và góp ý. Có không gian để cử tri đề xuất, yêu cầu làm các bộ luật (ví dụ, bộ luật về hội, luật biểu tình, luật bình đẳng giới....)

Nếu hiểu rộng hơn ý kiến này của PGS Khương, thì đấy là một quá trình tương tác căn bản giữa Nhà nước và công dân, ở đó, ý kiến của công dân phải được trân trọng và Nhà nước có nhiệm vụ đưa các ý kiến đó thành các văn bản pháp quy, thành chính sách... để phục vụ cho quá trình phát triển đất nước.

Để khả thi, hiệu quả?

BBC: Để có được chính sách, hướng đi và thực hiện thực sự hiệu quả, khả thi, thực tế trong các lĩnh vực phát triển nói trên, thì Việt Nam tới đây cần phải làm gì?

Phó Giáo sư Phạm Quý Thọ: Theo tôi, Việt Nam cần xây dựng chiến lược Kinh tế - Xã hội gắn với cải cách thể chế chính trị.

Không thể lảng tránh mãi được, nếu không muốn lần nữa bỏ lỡ cơ hội và tụt hậu.

Tiến sỹ Hà Hoàng Hợp: Ở trên tôi đã đề cập một phần, quay lại với COVID-19, đại dịch đang làm cho Việt Nam thiệt hại rất lớn về phát triển, mọi thứ đều chậm lại, hiệu quả đều giảm, kết quả cũng giảm nhiều. Bài học chống COVID-19 của Việt Nam, là chính phủ và người dân đồng lòng, chính sách của chính phủ là đúng đắn, hành động của cả nước đều rất sớm, tránh và chống được dịch lây mạnh, bởi vì ở một nước còn nghèo, dịch mà phát mạnh, với số người bị nhiễm, thì sẽ vô cùng khó khăn.

Bài học này có thể được áp dụng vào thời kỳ khôi phục và phát triển kinh tế sau COVID-19.

Bản quyền hình ảnh Getty Images Image caption Thanh niên Việt Nam

Để lại có sự đồng lòng toàn bộ từ người dân, từ các doanh nghiệp với nhà nước, chính sách phát triển kinh tế - xã hội cần phải được nhận thức đúng đắn là phù hợp, thì từ đó mới có đồng lòng.

Mọi người đều cần xem thế giới thay đổi thế nào sau COVID-19, rồi từ đó dựng cho mình các chính sách và rồi hành động phù hợp.

Có thể thấy ngay, rằng cần có những điều chỉnh căn bản trong quan hệ thương mại với Trung Quốc. Đầu tư nước ngoài vào Việt Nam cũng sẽ có thay đổi lớn sau COVID-19. Hoạt động kinh tế Việt Nam tới đây, trong điều kiện "sống chung" với COVID, đặt ra nhiều vấn đề rất cụ thể cần có quyết định đúng đắn ngay từ bây giờ.

Image caption Người Hmong ở Việt Nam: Chăm lo cho người dân tộc thiểu số cũng là vấn đề lớn

Theo tôi, sau dịch, cũng như mọi nước khác, Việt Nam cần thay đổi lớn về chính sách phát triển nói chung, và chính sách, thực hành phát triển kinh tế - xã hội, nói riêng.

Thay đổi cụ thể, thì nên tiếp tục dựa trên các khuyến nghị của chương trình cải cách hành chính Việt Nam 2001-2010, hoàn thành việc cải tạo các doanh nghiệp có vốn nhà nước theo các quy luật thị trường thực thụ; đẩy mạnh phát triển các doanh nghiệp nhỏ và vừa; cải cách thể chế tài chính phát triển; cải cách thể chế tư pháp, xây dựng nhà nước pháp quyền thực thụ.

Vai trò trí thức, chuyên gia?

BBC: Vai trò của chuyên gia, trí thức Việt Nam nằm ngoài hệ thống đảng và chính quyền, ở nước ngoài, nên được tận dụng ra sao cho hợp tình, hợp lý và có thực chất đổi mới, hiệu quả cho tư vấn, phản biện, xây dựng, thực thi các chính sách, quyết sách phát triển đó, nhất là với Đại hội 13 của ĐCSVN sắp diễn ra tới đây?

Phó Giáo sư Phạm Quý Thọ: Chuyên gia là quan trọng, nhưng họ độc lập thì tốt hơn.

Cơ chế tiếp thu là cần thiết. Cần tiếp nhận ý kiến trái chiều, thậm chí đặt hàng và tranh luận.

Không chỉ kêu gọi hay tuyên truyền. Hãy nghĩ về cơ chế thu hút bao dung và cầu thị, mà không đặt điều kiện tiên quyết hoặc trói buộc định kiến.

Điều này không có đối với chuyên gia nhà nước, hưởng lương ngân sác và coi công trình là thành tích thăng tiến hoặc để hưởng các đặc quyền, đặc ân khác.

Tiến sỹ Hà Hoàng Hợp: Đọc các phần khác nhau của các dự thảo văn kiện được công khai hóa của Đại hội 13, thì thấy có bao hàm sự huy động trí tuệ, công sức của mọi trí thức, bất kể là trí thức đảng viên, hay không, trí thức ở trong nước, hay đang ở nước ngoài.

Nhưng thực tế và hiệu quả, thì chúng ta hãy chờ đợi thêm.

Trong lúc chống COVID-19 khó khăn này, tôi cũng mong muốn có được hứng khởi và xúc cảm đẹp như của Phó Giáo sư, Tiến sỹ Vũ Minh Khương!

Xem thêm bài cùng chủ đề Việt Nam sau giai đoạn Covid-19:

Sau dịch Covid-19: Cơ hội chuyển hướng cho công nghiệp Việt Nam

Bữa tiệc kinh tế và gọng kìm TQ với VN